Wat mag het kosten?

Taakvelden Jeugdbudgetten (structureel nadeel € 2.380.503 in 2026 oplopend naar
€ 2.497.903 in 2029)
Structureel tekort vanuit 2025 (structureel nadeel € 1.614.703)
Vanaf 2023 zien we een flinke stijging in de uitgaven voor jeugdhulp. Bij de tweede bestuursrapportage 2025 was er een tekort voorzien van 2,3 miljoen ten opzichte van het geraamde budget. In de tweede bestuursrapportage 2025 is slechts een deel van dit tekort structureel bijgeraamd omdat op dat moment nog onvoldoende zicht was op het structurele karakter van dit tekort. Inmiddels weten we dat dit tekort wél volledig structureel is. Het totale verwachte tekort ten opzichte van het geraamde budget 2026 is € 1.6 miljoen. Het voorstel is om dit bedrag structureel bij te ramen. Dit zorgt voor de meest realistische raming van de jeugdhulpbudgetten gezien de huidige ontwikkelingen.

Volumegroei jeugd (structureel nadeel € 70.800 in 2026 oplopend naar € 283.200 in 2029)
Een belangrijk uitgangspunt in de Toekomstvisie Neder-Betuwe 2050 is dat de gemeente groeit naar ongeveer 30.000 inwoners. Een deel van deze groei zal bestaan uit jeugdigen, wat betekent dat ook de vraag naar ondersteuning vanuit de Jeugdwet zal toenemen. Voor een realistische raming van de kosten is het daarom essentieel om deze demografische ontwikkeling mee te nemen. Op basis van zowel de historische ontwikkeling van het aantal jeugdigen in de afgelopen tien jaar als de prognoses van het CBS, wordt verwacht dat het aantal jeugdigen in de gemeente de komende jaren jaarlijks met circa 0,6% toeneemt. Dit resulteert naar verwachting in een kostenstijging van € 70.800 per jaar vanaf 2026 (cumulatieve stijging).

Aanspraak stelpost prijsstijging (structureel nadeel € 600.000)
Conform de regionale overeenkomst met jeugdhulporganisaties worden de producttarieven jaarlijks per 1 januari geïndexeerd. Voor 2026 bedraagt het indexatiepercentage 5,13% voor ambulante producten en 5,06% voor verblijfsproducten. De verwachting is dat het totale budget verhoogd moet worden met €600.000 door de indexatie. Binnen de huidige raming is geen dekking opgenomen voor indexatie. De verhoging van het budget door indexatie wordt gedekt vanuit de stelpost prijsstijging. Het totale resultaat op de stelpost worden toegelicht onder programma algemene dekkingsmiddelen taakveld 0.8.

Plan van aanpak voor Stevige Lokale Teams (incidenteel nadeel € 45.000 voor 2026 en € 65.000 voor 2027)
Gemeenten krijgen vanuit verschillende landelijke programma’s een grotere rol bij het ondersteunen van gezinnen en huishoudens. Deze programma’s kennen ieder hun eigen doelstellingen en accenten, maar vragen in de uitvoering om een samenhangende en integrale aanpak. Dit betekent dat zij in de praktijk samenkomen in de wijze waarop gemeenten hun toegang en lokale teams inrichten. Er zijn landelijke afspraken gemaakt om te komen tot Stevige Lokale Teams. De huidige werkwijze in Neder-Betuwe (het Kernpunt) sluit grotendeels aan bij de uitgangspunten van een Stevig Lokaal Team, maar er zijn ook ontwikkelpunten. Ook ontbreekt een samenhangende visie waarin landelijke ontwikkelingen en lokale uitgangspunten worden gecombineerd. Daarom wordt eerst een visie ontwikkeld, gevolgd door een uitvoeringsagenda en implementatie.
Voor de uitvoering van het Plan van aanpak is een budget van € 45.000 benodigd voor het jaar 2026 en € 65.000 voor het jaar 2027 voor inzet van medewerkers en participatieactiviteiten.

Uitvoering bestuursopdracht jeugdhulpbudgetten (incidenteel nadeel 50.000 voor 2026)
Naar aanleiding van de stijgende kosten hebben we in 2025 beheersmaatregelen vastgesteld om de uitgaven voor jeugdhulp beheersbaar te houden en waar mogelijk op termijn te verlagen. Omdat op dit moment de kosten blijven stijgen, zullen we aanvullende maatregelen moeten nemen. Dit vraagt om scherpe keuzes, die buiten het huidige beleid en kaders kunnen vallen. Het is daarom van essentieel belang om zorgvuldig in kaart te brengen welke keuzes gemaakt kunnen worden, hoe deze keuzes zich verhouden tot huidig beleid, wet- en regelgeving, en welke risico’s aan deze keuzes zijn verbonden. Voor de uitvoering hiervan is de inhuur van een externe projectleider noodzakelijk. Dit leidt tot incidentele lasten van € 50.000 in 2026.

Taakvelden WMO budgetten (structureel nadeel € 338.141 in 2026, vanaf 2027 € 224.557)
Aanspraak stelpost prijsstijging (structureel nadeel € 224.557)
Conform de regionale overeenkomst worden de producttarieven jaarlijks per 1 januari geïndexeerd. Voor 2026 bedraagt het indexatiepercentage gemiddeld 5,5% voor huishoudelijke hulp, begeleiding en dagbesteding. Binnen de huidige raming is geen dekking aanwezig om de indexatie op te vangen. De verhoging van het budget door indexatie wordt gedekt vanuit de stelpost prijsstijging. Het totale resultaat op de stelpost worden toegelicht onder programma algemene dekkingsmiddelen taakveld 0.8.

Taakstelling abonnementstarief WMO (incidenteel nadeel € 113.584)
In de raadsinformatiebrief (Z/25/114326/264351) over de decembercirculaire 2025 is de raad geïnformeerd over de correctie die betrekking heeft op het uitstellen van het abonnementstarief Wmo dat eerder in de meicirculaire 2025 is aangegeven. Voor het uitstellen van het abonnementstarief Wmo naar 2027 zijn voor 2026 aanvullende middelen ontvangen en deze zijn ook correct verwerkt in de meicirculaire 2025, echter de in het verleden opgenomen taakstelling binnen programma 5 sociaal domein ter hoogte van afgerond € 0,1 miljoen die hiermee samenhangt is daarop niet bijgesteld. Bij deze wordt de correctie op de taakstelling over 2026 alsnog verwerkt, wat resulteert in een incidenteel nadeel van 113.584 voor 2026.

Beschermd wonen en maatschappelijke opvang (budgettair neutraal)
Op 26 februari 2026 is van onze centrumgemeente Nijmegen een nieuwe prognose ontvangen voor de middelen voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang (BWMO) voor het jaar 2026. Door aanhoudende tekorten op de Maatschappelijke Opvang (MO) en diverse beleidsontwikkelingen, waaronder de activiteiten uit het Uitvoeringsplan Dak- en Thuisloosheid, ontvangen wij in 2026 minder middelen dan oorspronkelijk begroot. De prognose bevat geen meerjarige doorkijk. Om deze reden zijn de kosten voor de Maatschappelijke Opvang gelijk gehouden aan de prognose voor 2026. Het betreft een budgettair neutrale bijstelling in de gemeentelijke begroting, maar dit resulteert wel in minder middelen voor subregionaal (Rivierenland) en lokaal niveau.

Taakvelden Participatie budgetten (structureel nadeel € 12.262 in 2026, vanaf 2027 € 27.262)
Inburgering (budgettair neutraal)
Voor de financiering van de uitvoeringsvoorziening van de Wet Inburgering 2021 (WI2021) ontvangen gemeenten jaarlijks een Specifieke Uitkering (SPUK) van het Rijk. De voorlopige SPUK-toekenning 2026 valt € 156.557 lager uit dan waarmee in de begroting 2026 en meerjarenraming rekening is gehouden. De lasten en baten worden in lijn met de voorlopige SPUK naar beneden bijgesteld. De betreft een budgetneutrale verwerking.

Inkomensregeling (structureel nadeel € 10.000 in 2026, vanaf 2027 € 25.000)

Betreft de structurele doorwerking Bijzondere Bijstand vanuit de jaarstukken 2025

De kleine overige kleine verschillen binnen de Participatie budgetten bedragen een structureel nadeel van € 2.262, welke geen toelichting behoeven.

Taakvelden Overige SD (structureel nadeel € 13.289 in 2026, aflopend naar € 6.705 in 2029)

Opvang van Oekraïense ontheemden in gemeentelijke en particuliere opvanglocaties (budgettair neutraal)
Ook in 2026 staan we voor de opdracht te zorgen voor de opvang van Oekraïense ontheemden in gemeentelijke en particuliere opvanglocaties. Voor de opvang van deze Oekraïners worden
kosten gemaakt. Bij het Rijk is een voorschot van € 205.000 aangevraagd voor de te maken
kosten voor de particuliere opvang. De hoogte van het gevraagde voorschot is afgestemd op de vergoeding van uitvoeringskosten voor de particuliere opvanglocaties en de te verstrekken
leefgelden. Daarnaast is een voorschot van € 2.838.220 aangevraagd voor de te maken kosten
voor de gemeentelijke opvanglocaties. De hoogte van het gevraagde voorschot is afgestemd op het aantal gemeentelijke opvangplekken en de te innen eigen bijdrages. Vooralsnog gaan we er vanuit dat de vergoeding voldoende is ter dekking van de te maken kosten en daarmee budgettair neutraal is.

Brede SPUK budgettair neutraal

Vanwege het aflopen van de Brede SPUK GALA-regeling en de overgang naar het AZWA, dat in 2027 van start gaat, is het mogelijk om eenmalig 10% van de ontvangen middelen van 2025 over te hevelen naar 2026. In 2025 zijn deze middelen gereserveerd in de derdengelden Brede SPUK GALA. Deze middelen worden in 2026 ingezet en gebruikt ter ondersteuning van het bestaande plan van aanpak.

De overige kleine verschillen binnen de overige budgetten Sociaal Domein bedragen een structureel nadeel van € 13.289 in 2026, € 21.958 in 2027, € 21.832 in 2028 en € 6.705 vanaf 2029, welke geen toelichting behoeven.